Przepisy, unormowania prawne dotyczące Produktu Lokalnego.
Podstawowe przepisy prawne dotyczące:
I. Europejskiego systemu ochrony
II. Listy Produktów Tradycyjnych
III. Warunków produkcji i obrotu żywnością
IV. Ogólne warunki działalności gospodarczej związanej z obrotem produktami rolnymi i środkami spożywczymi
Ad I. Produkt rolny lub środek spożywczy może korzystać z następujących form europejskiego systemu ochrony nazw:
1. Chroniona Nazwa Pochodzenia (PDO) - pod takim oznaczeniem może zostać zarejestrowany produkt spożywczy lub rolny jeżeli spełnia następujące kryteria:
nazwa produktu powinna wskazywać nazwę regionu, konkretnego miejsca lub wyjątkowo kraju, w którym wyrób jest produkowany, np. "Miód z Korsyki" (Miel de Cors);
surowce, produkcja i przygotowanie do sprzedaży powinno odbywać się na obszarze, do którego odnosi się nazwa;
jakość produktu powinna być efektem jego pochodzenia
2. Chronione Oznaczenie Geograficzne (PGI) - pod takim oznaczeniem może zostać zarejestrowany produkt spożywczy lub rolny, jeżeli spełnia następujące kryteria:
nazwa produktu powinna wskazywać nazwę regionu, konkretnego miejsca lub wyjątkowo kraju, w którym dany wyrób jest produkowany;
produkt posiada szczególną, specyficzną jakość, reputację lub posiada inne cechy przypisywane pochodzeniu geograficznemu;
jakość produktu może być wynikiem czynników naturalnych lub ludzkich (np. klimatu, roślinności, ukształtowania terenu, jakości gleby, metody i tradycji wytwarzania);
istnieje związek pomiędzy produktem a obszarem, z którego produkt pochodzi. Związek ten nie musi być aż tak silny jak w przypadku Chronionej Nazwy Pochodzenia - wystarczy, aby jeden z elementów całego procesu produkcyjnego odbywał się na obszarze, do którego nawiązuje nazwa.
3. Świadectwo Specyficznego Charakteru (TSG) może być wydane produktowi w następujących przypadkach:
produkt posiada cechę lub zespół cech odróżniających go od innych produktów tej samej kategorii;
nazwa produktu musi wyrażać jego specyficzny charakter;
produkt posiada tradycyjny charakter czyli wyprodukowany jest przy użyciu tradycyjnych surowców lub tradycyjną metodą lub charakteryzuje się tradycyjnym składem.
Wszystkie nazwy zarejestrowane jako Chronione Nazwy Pochodzenia lub Chronione Oznaczenia Geograficzne podlegają ochronie na terenie całej Unii Europejskiej.
Procedury rejestracji nazw jako "chronionych" na szczeblu unijnym przebiegają dwuetapowo. Pierwszy etap odbywa się w kraju członkowskim, drugi na poziomie Komisji Europejskiej. Osoby
zainteresowane wypełniają wniosek i składają go do Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, gdzie następuje weryfikacja wniosku pod względem formalno - merytorycznym.
Jedynie wnioski poprawnie wypełnione i nie budzące zastrzeżeń zostają przekazane na szczebel unijny. Opłata za dokonanie oceny wniosku o rejestrację nazwy pochodzenia, oznaczenia geograficznego lub nazwy specyficznego charakteru produktu rolnego lub środka spożywczego wynosi 300zł.
Podstawa prawna:
Ad II. Na Liście Produktów Tradycyjnych mogą znaleźć się wyroby produkowane od co najmniej 25 lat i jedynie producenci takich wyrobów z taką lub dłuższą tradycją mogą starać się o umieszczenie ich na liście.
Lista Produktów Tradycyjnych nie jest instrumentem ochrony nazwy produktu. Służy ona zwiększeniu zainteresowania konsumentów produktami tradycyjnymi poprzez skierowanie uwagi na ten rodzaj żywności.
Ponadto umieszczenie produktu na liście ma na celu rozpowszechnienie informacji o produkcji żywności tradycyjnej.
Lista Produktów Tradycyjnych publikowana jest na stronie internetowej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz w dzienniku urzędowym ministra ds. rynków rolnych.
Z wnioskiem o wpis produktu na listę należy wystąpić do właściwego Marszałka Województwa, który po dokonaniu pozytywnej oceny wniosku przekazuje go Ministrowi Rolnictwa i Rozwoju Wsi celem wpisania produktu na Listę Produktów Tradycyjnych.
Powyższa procedura nie wiąże się z koniecznością uiszczania żadnych opłat. Należy zaznaczyć, że wpis produktu na listę nie zwalnia producenta z obowiązku sprostania wymogom prawnym określającym warunki wprowadzenia danego produktu do obrotu.
Wartym podkreślenia jest, że jedynie producenci wyrobów tradycyjnych mają możliwość ubiegania się o udzielenie pewnych odstępstw w zakresie przepisów weterynaryjnych, sanitarnych i higienicznych dotyczących procesu wytwarzania żywności.
Odstępstwo może być przyznane w drodze rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyłącznie wtedy, gdy dany sposób produkcji wynika z utrwalonej w tradycji metodzie wytwarzania, która nie może w żadnym wypadku negatywnie wpływać na zdrowotną jakość wyrobu.
Podstawa prawna:
Ad III. Środki spożywcze oraz wszelkie składniki żywności nie mogą wywoływać szkodliwego wpływu na zdrowie i życie konsumentów. Produkowana żywność powinna być bezpieczna.
Środki spożywcze nie mogą być szkodliwe dla zdrowia lub życia człowieka, zepsute ani zafałszowane.
Nie mogą być również produkowane w warunkach odbiegających od określonych ustawowo zasad higieny.
Zgodnie z tym produkcja i obrót żywnością są możliwe w przypadku spełnienia przez producenta wymagań pomieszczeń, urządzeń i sprzętu produkcyjnego oraz stanu zdrowia osób biorących udział w procesie produkcji lub sprzedaży środków spożywczych.
Ponadto, rozpoczęcie działalności związanej z produkcją lub obrotem żywnością uzależnione jest od uzyskania zgody w postaci decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii lub Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego - w zależności od rodzaju produkowanej żywności.
Podstawowe akty prawne określające warunki produkcji żywności to:
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o wymaganiach weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. Nr 33, poz. 288 z póź. zm.) Przepisy niniejszej ustawy obowiązują producentów wytwarzających wyroby pochodzenia zwierzęcego, w tym również produkty wytwarzane metodą tradycyjną.
http://www.wetgiw.gov.pl/przepisy_wet/wymagania_weterynaryjne_dla_produktow_ pochodzenia_zwierzecego/D20040288.pdf
Ustawa z dnia 11 maja 2001r. O warunkach zdrowotnych żywności i żywienia (tekst jednolity Dz. U. z 2005r., nr 31 poz. 265), która reguluje warunki higieniczno - sanitarne produkcji i zapewnienia właściwej jakości zdrowotnej środków spożywczych. Do przestrzegania wymogów tej ustawy są zobowiązani zarówno producenci wyrobów innych aniżeli pochodzenia zwierzęcego, jak i producenci wytwarzający wyroby pochodzenia zwierzęcego.
http://www.gis.gov.pl/kierownictwo/dhzzipu_pliki/akty_pdf/2005_31_265.pdf
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 kwietnia 2004r. w sprawie wymagań higieniczno - sanitarnych w zakładach produkujących lub wprowadzających do obrotu środki spożywcze (Dz.U. Nr 104, poz. 1096)., które szczegółowo określa wymagania higieniczno sanitarne dotyczące zakładu, tj. budynków, pomieszczeń, instalacji, narzędzi, maszyn i urządzeń, jak też jakości wody, gromadzenia i przechowywania odpadów oraz wymagania co do osób wykonujących prace przy produkcji i obrocie żywnością.
http://www.gis.gov.pl/kierownictwo/dhzzipu_pliki/akty_pdf/2004_104_1096.pdf
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 19 grudnia 2002r. w sprawie wymagań sanitarnych dotyczących środków transportu żywności, substancji pomagających w przetwarzaniu, dozwolonych substancji dodatkowych i innych składników żywności (Dz.U. z 2003r. Nr 21, poz.179)., które określa szczegółowe wymagania jakie winny spełniać środki transportu oraz ich wyposażenie, jak również uszczegóławia warunki transportu niektórych grup produktów spożywczych.
http://www.gis.gov.pl/kierownictwo/dhzzipu_pliki/akty_pdf/2003_21_179.pdf
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 grudnia 2002r. w sprawie znakowania środków spożywczych i dozwolonych substancji dodatkowych (Dz.U. Nr 220, poz.1856 z póź. zmian.).
http://www.gis.gov.pl/kierownictwo/dhzzipu_pliki/akty_pdf/2002_220_1856.pdf
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie wymagań higienicznych i sanitarnych obowiązujących w handlu obwoźnym środkami spożywczymi oraz wykaz artykułów, które nie mogą być wprowadzone do obrotu w handlu obwoźnym (Dz.U. z dnia 10 lutego 2003r. Nr 21, poz.182). - zgodnie z powyższym rozporządzeniem przedsiębiorca może prowadzić handel obwoźny tylko i wyłącznie po po uprzednim uzyskaniu decyzji wydanej przez właściwy organ inspekcji sanitarnej bądź Weterynaryjnej, w której określone zostaną środki spożywcze, które mogą być sprzedawane z danego środka transportu.
http://www.gis.gov.pl/kierownictwo/dhzzipu_pliki/akty_pdf/2003_21_182.pdf
Ad IV. W celu wprowadzenia środka spożywczego lub produktu rolnego na rynek należy uzyskać status przedsiębiorcy uzyskać status przedsiębiorcy. Dokonać tego może poprzez dokonanie wpisu do rejestru przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym lub wpisu do Ewidencji Działalności Gospodarczej. Ewidencję Działalności Gospodarczej prowadzi Urząd Gminy właściwy dla miejsca zamieszkania przedsiębiorcy.
Powyższy wymóg nie dotyczy rolników prowadzących na własny rachunek wytwórczą działalność rolniczą w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa i rybactwa śródlądowego, a także wynajmowania przez rolników pokoi, sprzedaży posiłków domowych i świadczenia w gospodarstwach rolnych innych usług związanych z pobytem turystów. Osoba będąca rolnikiem w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, Dz. U. Nr 7, poz. 25 z 1998 r., dokonująca przetwarzania płodów rolnych w celu wprowadzenia ich do obrotu powinna również uzyskać status przedsiębiorcy.
Podmioty zamierzające prowadzić działalność w zakresie produkcji środków żywności pochodzenia zwierzęcego, przed rozpoczęciem inwestycji są obowiązane powiadomić pisemnie powiatowego lekarza weterynarii o zakresie produkcji, rodzaju wytwarzanych produktów oraz planowanej wielkości sprzedaży, przeznaczonej do sprzedaży bezpośredniej, na rynek lokalny lub na rynek państw trzecich.
Powiatowy lekarz weterynarii po przeprowadzeniu kontroli wydaje decyzję w sprawie dopuszczenia lub niedopuszczenia zakładu do prowadzenia produkcji, nadając zakładowi weterynaryjny numer identyfikacyjny i kwalifikując zakład do określonej wielkości sprzedaży,.
W przypadku obrotu środkami spożywczymi nie pochodzącymi od zwierząt zgodę na produkcję i sprzedaż wydaje, w drodze decyzji, państwowy powiatowy inspektor sanitarny.
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U. z 1998r. Nr 7, poz. 25).
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807).
Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (Dz. U. z 2001 r., Nr 17, poz. 209).
Ustawa z dnia 15 września 2000r. Kodeks Spółek Handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn.zm.).